برداشتن مثانه و گذاشتن کیسه

اگر پزشک برداشتن مثانه را به شما پیشنهاد داده، احتمالاً سؤالات زیادی در ذهن دارید؛ از اینکه جراحی چگونه انجام می شود تا اینکه بعد از عمل، زندگی روزمره چه شکلی خواهد داشت. برداشتن مثانه و گذاشتن کیسه یکی از مهم ترین تصمیمات پزشکی است که معمولاً برای درمان سرطان مثانه تهاجمی یا برخی بیماری های جدی ادراری توصیه می شود. در این جراحی که به آن سیستکتومی می گویند، مثانه برداشته شده و یک مسیر جدید برای دفع ادرار ایجاد می شود. 

رایج ترین روش، اتصال بخشی از روده به پوست شکم و هدایت ادرار به یک کیسه یوروستومی خارجی است. در برخی بیماران نیز امکان ساخت مثانه جدید (نئوبلدر) وجود دارد. نکته مهم این است که اگرچه این جراحی زندگی را تغییر می دهد، اما بیشتر بیماران پس از یک دوره سازگاری به زندگی طبیعی بازمی گردند. در ادامه همه چیز را درباره این فرآیند، از دلایل انجام تا مراقبت های بعد از عمل، به زبان ساده توضیح می دهیم.

سیستکتومی چیست و چه زمانی انجام می شود؟

جراحی برداشتن مثانه یا سیستکتومی، عملی است که طی آن تمام یا بخشی از مثانه خارج می شود. در بیشتر موارد، این جراحی برای درمان سرطان مثانه ای انجام می شود که به لایه عضلانی نفوذ کرده یا به درمان های اولیه پاسخ نداده است. گاهی نیز ناهنجاری های مادرزادی، اختلالات نورولوژیک یا آسیب شدید ناشی از پرتودرمانی، دلیل این جراحی هستند.

در سیستکتومی رادیکال (برداشتن کامل مثانه)، در مردان معمولاً پروستات و کیسه های منی هم برداشته می شود و در زنان، رحم، تخمدان ها و بخشی از مهبل نیز ممکن است خارج شود. پس از برداشتن مثانه، جراح باید یک مسیر جایگزین برای دفع ادرار ایجاد کند که به آن انحراف ادراری می گویند.
 

برداشتن مثانه و گذاشتن کیسه: گزینه های انحراف ادراری

پس از برداشتن مثانه، جراح یکی از روش های زیر را برای ایجاد مسیر جدید دفع ادرار انتخاب می کند. انتخاب روش به وضعیت جسمی بیمار، نوع بیماری و ترجیحات پزشک بستگی دارد.

مجرای ایلئال (ایلیال کانداکت) — رایج ترین روش

در این روش، جراح از قطعه ای از روده کوچک یک لوله می سازد و حالب ها را به آن وصل می کند. ادرار از طریق یک استوما (سوراخ کوچک در دیواره شکم) به خارج از بدن هدایت می شود و در کیسه ای که روی پوست چسبیده جمع می شود. تعویض کیسه مثانه را باید به طور منظم انجام داد و کیسه را چند بار در روز تخلیه کرد.

این روش برای افراد مسن تر یا کسانی که توانایی مراقبت از روش های پیچیده تر را ندارند، اغلب توصیه می شود.

مخزن ادراری قاره ای (Continent Reservoir)

جراح از روده یک کیسه داخلی می سازد که ادرار را در داخل بدن ذخیره می کند. برای تخلیه آن، چند بار در روز باید یک سوند نازک از طریق استوما وارد شود. در این روش نیازی به پوشیدن کیسه خارجی نیست، اما مراقبت منظم و دقیق ضروری است.

مثانه جدید (نئوبلدر) — طبیعی ترین روش

در این روش، جراح از قطعه ای از روده یک کیسه کروی می سازد و آن را در جای مثانه اصلی قرار داده، سپس به حالب ها و مجرای ادراری وصل می کند. بیمار می تواند تقریباً به شیوه طبیعی ادرار کند، اما ممکن است در ابتدا به استفاده از سوند نیاز داشته باشد و کنترل کامل مثانه کمی زمان ببرد.

ریسک ها و عوارض احتمالی برداشتن مثانه

سیستکتومی یک جراحی پیچیده است و مانند هر عمل بزرگی، ریسک هایی دارد. آگاهی از این خطرات به شما کمک می کند آمادگی بهتری داشته باشید و نشانه های هشداردهنده را بشناسید.
 

برخی از این عوارض ممکن است نیاز به بستری مجدد یا جراحی ترمیمی داشته باشند. همیشه با تیم پزشکی در ارتباط باشید و نشانه های غیرعادی را فوری گزارش دهید.

آمادگی برای عمل برداشتن مثانه

پیش از جراحی، پزشک یک ارزیابی کامل از وضعیت سلامت شما انجام می دهد. چند نکته مهم در این مرحله:

• داروها: فهرست کامل داروها، مکمل ها و گیاهان دارویی را به پزشک بدهید. برخی داروها باید چند روز قبل از عمل قطع شوند.
• ترک سیگار: سیگار نه تنها یکی از عوامل ابتلا به سرطان مثانه است، بلکه خطر عوارض بعد از جراحی را هم افزایش می دهد. قبل از عمل، حتماً سیگار را ترک کنید.
• رژیم غذایی: معمولاً یک تا دو روز قبل از عمل باید رژیم مایع رعایت شود و از نیمه شب قبل از جراحی، خوردن و آشامیدن ممنوع است.
• آموزش: پرستار استوما قبل از عمل با شما صحبت می کند و بهترین محل برای قرار دادن استوما را با هم انتخاب می کنید.

بعد از عمل برداشتن مثانه و گذاشتن کیسه: چه انتظاری داشته باشید؟

پس از جراحی، معمولاً ۵ تا ۷ روز در بیمارستان می مانید. روده ها آخرین عضوی هستند که به حالت طبیعی بازمی گردند، بنابراین باید صبر داشت.

از صبح روز بعد از جراحی، تیم پزشکی از شما می خواهد بلند شوید و کمی راه بروید. حرکت، بهبودی را تسریع می کند، از لخته شدن خون جلوگیری می کند و فعالیت روده را دوباره راه می اندازد.

در هفته های اول، ممکن است در اطراف محل بریدگی درد یا ناراحتی داشته باشید که به تدریج بهتر می شود. در طول شش تا هشت هفته اول، فعالیت هایی مانند بلند کردن اجسام سنگین، رانندگی و بازگشت به کار محدود است.

تغییرات جنسی پس از جراحی

این یکی از نگرانی های طبیعی بیماران است. در مردان، آسیب عصبی ناشی از جراحی می تواند توانایی نعوظ را تحت تأثیر بگذارد، هرچند روش های مختلفی برای درمان آن وجود دارد. در زنان، تغییرات مهبلی ممکن است رابطه جنسی را کمی دشوارتر کند. نکته مهم اینکه حتی با وجود کیسه یوروستومی، رابطه جنسی امکان پذیر است. کیسه را قبل از رابطه تخلیه کنید و برای راحتی بیشتر از پوشش کیسه استفاده کنید. با گذشت زمان و صبر، بیشتر افراد با شرایط جدید کنار می آیند.

مراقبت از کیسه یوروستومی در خانه

پس از ترخیص از بیمارستان، مراقبت صحیح از استوما و کیسه یوروستومی اهمیت زیادی دارد. در آریا طب می توانید انواع تجهیزات مورد نیاز را تهیه کنید و از مشاوره متخصصان بهره مند شوید.

چند نکته کاربردی برای مراقبت از کیسه:

• کیسه را وقتی نصف یا یک سوم پر شد تخلیه کنید؛ منتظر پر شدن کامل نمانید تا از نشت جلوگیری شود.
• برخی کیسه ها هر روز و برخی هر سه تا هفت روز یکبار تعویض می شوند؛ دستورالعمل نوع کیسه انتخابی را رعایت کنید.
• پوست اطراف استوما را تمیز و خشک نگه دارید تا از تحریک و زخم جلوگیری شود.
• برای خواب راحت، می توانید کیسه را به یک مخزن بزرگ تر وصل کنید تا نیازی به بیدار شدن در طول شب نباشد.
• استوما باید قرمز و مرطوب باشد. تغییر رنگ، خونریزی از داخل آن یا تورم غیرعادی را فوری به پزشک اطلاع دهید.

پیگیری های پزشکی بعد از جراحی

پس از سیستکتومی، پیگیری منظم برای تمام عمر ضروری است. در هفته های اول و سپس چند ماه بعد، به کلینیک مراجعه می کنید تا پزشک مطمئن شود دستگاه ادراری فوقانی به خوبی تخلیه می شود و عدم تعادل الکترولیتی وجود ندارد.

اگر جراحی برای درمان سرطان مثانه بوده، چک آپ های دوره ای برای بررسی احتمال بازگشت سرطان هم برنامه ریزی می شود.

زندگی بعد از برداشتن مثانه

بسیاری از بیماران نگران این هستند که آیا پس از این جراحی می توانند زندگی طبیعی داشته باشند. پاسخ کوتاه: بله، می توانند. البته دوره سازگاری طول می کشد، اما اغلب بیماران به فعالیت های روزمره، کار، مسافرت و حتی ورزش بازمی گردند.

در آریا طب، تیم متخصص ما آماده است تا در انتخاب بهترین تجهیزات استومی و کیسه های یوروستومی مناسب با نیاز شما، راهنمایی کامل ارائه دهد.
 

جمع بندی و توصیه نهایی

برداشتن مثانه و گذاشتن کیسه یک تغییر بزرگ در زندگی است، اما نه پایان آن. با اطلاعات درست، تجهیزات مناسب و حمایت تیم پزشکی، زندگی باکیفیت پس از این جراحی کاملاً ممکن است. مهم ترین قدم، آگاهی کامل از گزینه های موجود و انتخاب آگاهانه ای است که با شرایط جسمی و سبک زندگی شما همخوانی داشته باشد.

آیا سؤالی دارید یا نیاز به مشاوره دارید؟ همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید، فرم مشاوره رایگان را پر کنید، یا برای مشاهده محصولات استومی و کیسه های یوروستومی به بخش محصولات سایت سر بزنید. نظرات و تجربیاتتان را هم در قسمت کامنت ها با ما در میان بگذارید.

پرسش های متداول در مورد برداشتن مثانه و گذاشتن کیسه

آیا بعد از برداشتن مثانه می توان زندگی طبیعی داشت؟

بله. اگرچه سازگاری با شرایط جدید زمان می برد، اما اکثر بیماران پس از گذشت چند ماه به فعالیت های روزمره، کار و حتی سفر بازمی گردند. حمایت تیم پزشکی و استفاده صحیح از تجهیزات استومی نقش مهمی در کیفیت زندگی دارد.

کیسه یوروستومی را چند بار در روز باید تخلیه کرد؟

معمولاً هر چند ساعت یک بار، وقتی کیسه نصف یا یک سوم پر شد. این میزان بستگی به حجم مایعاتی دارد که می نوشید. در شب می توانید کیسه را به یک مخزن بزرگ تر وصل کنید تا خواب راحت داشته باشید.

آیا همه بیماران مبتلا به سرطان مثانه نیاز به برداشتن مثانه دارند؟

نه. برداشتن مثانه معمولاً برای سرطان هایی توصیه می شود که به لایه عضلانی نفوذ کرده یا به درمان های دیگر پاسخ نداده اند. در مراحل اولیه سرطان، روش های کم تهاجمی تری مانند TURBT یا ایمونوتراپی می توانند کافی باشند.

تفاوت مجرای ایلئال و مثانه جدید (نئوبلدر) چیست؟

در مجرای ایلئال، ادرار به طور مداوم به یک کیسه خارجی چسبیده به پوست تخلیه می شود. در نئوبلدر، از روده یک مثانه جدید ساخته می شود که امکان ادرار کردن به روش تقریباً طبیعی را فراهم می کند، اما ممکن است نیاز به استفاده از سوند باشد. انتخاب بین دو روش به وضعیت جسمی، سن و ترجیح بیمار بستگی دارد.

چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟

اگر تب داشتید، خونریزی غیرعادی مشاهده کردید، استوما رنگ پریده یا سیاه شد، ادرار بوی تند و غیرعادی پیدا کرد، یا درد شدید در ناحیه کلیه ها داشتید، فوری با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.